Pamięć o ofiarach KL Soldau. Rocznica odsłonięcia Pomnika Krzyża w Działdowie. Kartka z kalendarza

Dokładnie 5 lat temu, 17 września 2021 miało miejsce uroczyste odsłonięcie odrestaurowanego Pomnika Krzyża na terenie byłego obozu KL Soldau w Działdowie.

Autorem projektu pomnika jest działdowski artysta malarz i rzeźbiarz Andrzej Walasek. Pomnik powstał po uzgodnieniach z Instytutem Pamięci Narodowej. Na pomniku widnieje napis „W Hołdzie Polskim Patriotom Ofiarom niemieckiego obozu KL Soldau 1939-1945”. Data jego odsłonięcia nie była przypadkowa. 17 września, to rocznica napadu Związku Radzieckiego na Polskę. A obóz KL Soldau w 1945 roku został przemianowany na obóz NKWD, z którego tysiące Polaków zostało wywiezionych na wschód. Uroczyście pomnik odkłonili wicestarosta Krzysztof Aurast i przewodniczący Rady Powiatu Michał Struzik. Pomnik poświęcił ks. dziekan proboszcz parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Działdowie Stanisław Kadziński. Modlitwę w intencji pomordowanych w obozie odmówi ks. kanonik, proboszcz parafii Św. Katarzyny Aleksandryjskiej i Błogosławionych Męczenników w Działdowie, Ś. P. Marian Ofiara.

Przypomnijmy: w środę 16 września minęło 79 lat, kiedy światło dzienne ujrzał pierwszy raport z prac ekshumacyjnych pomordowanych więźniów niemieckiego obozu Soldau. Miało to miejsce 16 września 1947 roku. Prace ekshumacyjno-antropologiczne przeprowadziły wówczas działdowskie władze administracyjne wraz z udziałem Polskiego Czerwonego Krzyża. W raporcie Starostwa Powiatowego w Działdowie, podpisanym przez Klemensa Scholza, czytamy: „W czasie od 1 maja 1947 r. do 30 czerwca 1947 r. przeniesiono ogółem 418 zwłok, w tym 200 zwłok męskich z cmentarza żydowskiego w Działdowie, pochowanych w latach 1943-44. 100 zwłok mężczyzn, kobiet i dzieci z Lasku Zwierskiego, niedaleko Komornik z roku 1940 r. oraz 118 zwłok męskich z Góry Komornickiej, pochowanych w roku 1940”. Doczesne szczątki ofiar obozu spoczęły na cmentarzu parafialnym w Działdowie. Ekshumacje z 1947 r. w żadnym razie nie ustaliły nawet przybliżonej liczby zamordowanych ludzi, nie pozostawiły jednak wątpliwości, że Niemcy na masową skalę dopuszczali się ludobójstwa na Działdowszczyźnie. 

(Na zdjęciu głównym Pomnik Krzyż na terenie dawnego obozu KL Soldau/fot. Karol Wrombel)