Człowiek renesansu z Lidzbarka w Muzeum Pogranicza. Spotkanie z Michałem Dzimirą

W poniedziałek, 19 października, Muzeum Pogranicza w Działdowie gościło niezwykłą postać doktora Michała Dzimirę. To historyk, nauczyciel, radny miejski, a na scenie charyzmatyczny wokalista Michael D., opowiedział zgromadzonej publiczności o historii swojego rodzinnego miasta oraz o realizacji życiowych pasji.

Spotkanie zgromadziło miłośników lokalnej historii oraz twórczości artystycznej bohatera spotkania. Prelegenta oficjalnie przywitał i przedstawił kustosz Muzeum Pogranicza Krzysztof Siemianowski. Wydarzenie było ciekawą podróżą w czasie. Michał Dzimira w barwny sposób opowiadał o dziejach Lidzbarka w szerszym, ogólnopolskim kontekście, sięgając do roku 1301, prawdopodobnej daty założenia miasta.

Publiczność mogła usłyszeć o burzliwych losach regionu, który na przestrzeni wieków przechodził z rąk polskich w krzyżackie, a następnie pruskie, by ostatecznie na mocy Traktatu Wersalskiego powrócić do odrodzonej II Rzeczypospolitej. W historii miasta były też trudne momenty, zawieruchy wojenne m.in. w czasie potopu szwedzkiego czy gigantyczny pożar, w wyniku którego spłonęła większość zabudowań Lidzbarka.

Michał Dzimira to jednak nie tylko nauka, daty i fenomenalna pamięć. Z powodzeniem łączy pracę naukową i działalność samorządową z wielką pasją muzyczną. Autor kilkunastu książek historycznych i licznych publikacji na scenie przeistacza się w Michaela D.

W swojej twórczości nawiązuje do brzmień inspirowanych legendarnym zespołem „Modern Talking”. Szerszej publiczności dał się poznać za sprawą piosenki „W Hotelu Marzeń z Tobą”, dynamicznego singla „Polska Warmia i Mazury”, który dotarł bardzo wysoko na Szlagierową Listę TVS i awansował do finału roku 2024. Z kolei w 2025 roku, z okazji 1000. rocznicy koronacji pierwszego króla Polski, nagrał utwór „Mamy Króla to, Bolesław Chrobry”. Na liście jego dokonań muzycznych znajduje się także najnowszy singiel z 2026 roku „Lidzbark My Love”.

Jak przystało na prawdziwego artystę i człowieka, który udowadnia, że nigdy nie jest za późno na spełnianie marzeń, spotkanie w Muzeum Pogranicza nie mogło zakończyć się tradycyjnie. Michał Dzimira zwieńczył swoją prelekcję historyczną mocnym, muzycznym akcentem wykonaniem utworu o Bolesławie Chrobrym.

Wydarzenie w Działdowie pozostawiło uczestników nie tylko z bogatszą wiedzą o przeszłości regionu, ale przede wszystkim z potężną dawką inspiracji i optymizmu płynącą z postawy głównego bohatera. A oto najnowsza piosenka Michaela D. „Lidzbark My Love”.

Lidzbark kończy w tym roku 725 lat – przeczytaj, jaka jest jego historia

Lidzbark, miasto obecnie położone w województwie warmińsko-mazurskim i w powiecie działdowskim, posiada długą i niezwykle interesującą historię. Początki miasta sięgają bowiem średniowiecza, a przez następne stulecia „gród nad Welem” zmieniał przynależność państwową i administracyjną. W dziejach Lidzbarka wyróżnić można następujące okresy historyczne: Okres piastowski 1301r.-1303r. Panowanie Krzyżaków 1303r.- 1466r. Okres Królestwa Polskiego i I Rzeczypospolitej 1466r.-1772r. Panowanie pruskie 1772r.-1920r. II Rzeczypospolitej 1920r.-1939r. II wojny światowej 1939r.-1945r. Polski Ludowej 1945r.-1989r. III Rzeczypospolitej 1989r.-2026r.

Według źródeł archeologicznych i licznych pozostałości w postaci krzemiennych narzędzi odnalezionych w pobliskich miejscowościach, osadnictwo na tych terenach rozpoczęło się już w starożytności. W okresie średniowiecza obecna gmina Lidzbark położona była na pograniczu słowiańsko-pruskim. W XII wieku trwała ekspansja słowiańska z Ziemi Chełmińskiej i Mazowsza obejmując również okolice Lidzbarka. Jednak do końca XIII wieku obszar ten nieustannie zmieniał właściciela. Oprócz rywalizacji polsko-krzyżackiej o te tereny, nastąpiły również najazdy plemion pruskich i napady litewskie. Dopiero po 1283r, czyli po pokonaniu plemion pruskich, nastały chwile pokoju. Na tereny dzisiejszej gminy Lidzbark ponownie napłynął żywioł polski, co wiąże się z założeniem miasta. Nie wiadomo kiedy założony został Lidzbark. W literaturze podawane są różne daty: 1301r., 1307r., w latach 1320-1331. Brak jest dokumentu lokacyjnego miasta. Początków miasta a raczej osady należy szukać na terenie dzisiejszej Górki. Dzięki badaniom archeologicznym wiemy,     że na terenie wzgórza znajdowała się najstarsza, pochodząca z początków XIV wieku, świątynia lidzbarska pod wezwaniem WNMP.

Od 1303r. ziemię lidzbarską przejęli Krzyżacy, którzy rozpoczęli budowę miasta. Powstała infrastruktura miejska: rynek, kościół św. Wojciecha, siedziba władz krzyżackich, młyn. Krzyżacy zadbali o organizację i rozwój gospodarczy tych terenów. W czasie ich panowania funkcjonowało kilkanaście nazw miasta. Najczęściej jednak używano nazwy Lautenburg.  W okresie wojen polsko-krzyżackich miasto było zdobywane przez oddziały polskie. W lipcu 1410r. w Lidzbarku przebywał król Polski Władysław Jagiełło. Na mocy postanowień II pokoju toruńskiego z 1466r. Lidzbark został przyłączony do Królestwa Polskiego. Nastąpił wówczas widoczny rozwój gospodarczy miasta. Lidzbark zaliczany był wówczas do miast królewskich, a władcy Polski nadali liczne zezwolenia gospodarcze. W 1576r. przez Lidzbark przejeżdżał król Stefan Batory, który zdążał pod zbuntowany Gdańsk. W XVII wieku podczas wojen polsko-szwedzkich Lidzbark został zniszczony i podupadł gospodarczo. Czasy kryzysu i upadku państwa i miasta trwały prawie przez cały XVIII wiek.  W 1746r. doszło do pożaru, w wyniku którego spłonęło wówczas niemalże całe miasto. W tamtym czasie Lidzbark trapiły też inne klęski: nieurodzaje, głód, pomór bydła. Upadała I Rzeczypospolita i wraz z nią Lidzbark. W wyniku  I rozbioru Polski w 1772r. Lidzbark został przyłączony do Królestwa Pruskiego. Władze pruskie sprowadziły na teren ziemi lidzbarskiej osadników wyznania ewangelickiego oraz Żydów. Polacy jednak nie poddawali się i nieustannie dążyli do odzyskania niepodległości. Mieszkańcy miasta i okolic brali udział w wojnach napoleońskich oraz w powstaniach: listopadowym (1830r.-1831r.)  i styczniowym (1863r.-1864r.) Powstania niestety upadły, a zaborcy zwiększyli represje przeciwko Polakom. Wkrótce w szkołach i urzędach język polski został zakazany, a funkcje burmistrza sprawowali tylko Niemcy. Jednak w XIX wieku i na początku XX wieku władze pruskie wybudowały kilka istotnych dla życia gospodarczego obiektów np. szkołę, wieżę ciśnień, budynek obecnego Urzędu Miasta i Gminy i inne. W okresie I wojny światowej 1914r.-1918r. wielu młodych mężczyzn z Lidzbarka i okolic walczyło w wojsku niemieckim. 11 listopada 1918r. Polska odzyskała niepodległość, ale mieszkańcy Lidzbarka musieli poczekać na decyzję mocarstw zachodnich w sprawie granic zachodnich i północnych Polski. W końcu 18 stycznia 1920r. na mocy postanowień konferencji w Wersalu Lidzbark powrócił do II Rzeczypospolitej. Rozpoczynał się nowy pełen entuzjazmu ważny okres w dziejach Lidzbarka. W tym czasie funkcjonował samorząd miejski, wiele stowarzyszeń społeczno- kulturalnych oraz gimnastycznych. W miarę możliwości następował rozwój gospodarzy np. oddano do użytku lotnisko pod Ciborzem. W okresie międzywojennym Lidzbark odwiedzili m.in. Józef Piłsudski, gen. Józef Haller, prezydenci: Stanisław Wojciechowski  i Ignacy Mościcki. Latem 1939r. do miasta przybyła Nowogródzka Brygada Kawalerii pod dowództwem gen. Władysława Andersa. 1 września 1939r. rozpoczęła się II wojna światowa. Od 5 września 1939r. Lidzbark znajdował się w rękach hitlerowców. Przywrócono dawną nazwę miasta – Lautenburg.  Szczególnie zbrodniczą organizacją był Selbstschutz. W wyniku jego działalności jesienią 1939r. zginęło kilkudziesięciu mieszkańców miasta i okolic. Niemcy rozstrzelali też wielu mieszkańców w okresie wrzesień – grudzień 1944r. 19 stycznia 1945r. Lidzbark został zdobyty przez Armię Czerwoną. W wyniku działań wojennych i podpaleń przez Sowietów miasto zostało zniszczone w około 80 proc.  Rosjanie zabili też kilkudziesięciu mieszkańców miasta i okolic. Rozpoczynał się okres w nowej, powojennej rzeczywistości – w Polsce Ludowej. Mieszkańcy miasta odbudowali je z wielkim wysiłkiem. Powstały też nowe zakłady pracy, szkoły i inne instytucje. W mieście uroczyście obchodzono święta 1 maja  czy 22 lipca. O życiu gospodarczym i politycznym decydowały władze PZPR na szczeblu wojewódzkim. Od pamiętnego 1989r. w Polsce nastąpiły zmiany. Rodziła się III Rzeczypospolita. 27 maja 1990r. odbyły się pierwsze wybory samorządowe. Kolejne miały miejsca w 1994r., 1998r., 2002r., 2006r., 2010r., 2014r., 2018r. i 2024r. Obecnie o życiu politycznym, gospodarczym, społecznym i kulturalnym decyduje Rada Miejska oraz Burmistrz. W latach 1990 – 2024 wybrano 91 radnych (11 kobiet i 80 mężczyzn), funkcje przewodniczącego Rady Miejskiej pełniło 11 osób, a burmistrzami zostało 6 mężczyzn. W tym roku przypada 725 – lecie Lidzbarka. Z tej okazji życzę mieszkańcom Lidzbarka i Gminy wszystkiego co najlepsze, a Lidzbarkowi kolejnych lat rozwoju i świetności. 

dr Michał Dzimira

(Na zdjęciu głównym Michał Dzimira podczas prelekcji w Muzeum Pogranicza w Działdowie)

(Galeria zawiera 6 zdjęć, na których widać osoby przemawiające przez mikrofon, zgromadzoną publiczność, pamiątkowe fotografie z wydarzenia)