Bohater z granatowym mundurem. Historia Franciszka Steckiego, powstańca styczniowego

Franciszek Stecki – to powstaniec styczniowy, jeden z tych nielicznych, który dożył wolnej Polski. Naczelnik Józef Piłsudski rozkazem z 21 stycznia 1919 roku nadał weteranom Powstania Styczniowego uprawnienia żołnierzy WP, a w następnym roku formalne prawo do noszenia stałego munduru wojskowego. Taki mundur prezentowany jest w naszym Muzeum Pogranicza. Muzealnicy podjęli również starania o pozyskanie oryginalnej granatowej rogatywki Franciszka Steckiego, którą mają nadzieję pokazać już wkrótce zwiedzającym Muzeum.

Franciszek Stecki jako weteran Powstania Styczniowego był powszechnie szanowany wśród mieszkańców Działdowa. Brał udział w różnego rodzaju uroczystościach miejskich, zmarł 19 sierpnia 1930 roku, przeżywszy 87 lat, został pochowany na tutejszym cmentarzu parafialnym.

Franciszek Stecki urodził się w Nicku, do szkoły uczęszczał w Żurominie. Krótko przed maturą wybuchło Powstanie Styczniowe. Jako wierny syn ojczyzny wraz z kolegami przekroczył granicę Prus i oddał się pod rozkazy Mieczkowskiego z Ciborza. Otrzymawszy dwudziestu ludzi, jako dwudziestoletni kawalerzysta ruszył do walki. „Kurier Poznański” z 1930 roku, tak wspomina postawę Franciszka Steckiego w powstaniu „W jednej z bitew pod Sierpcem oddział Franciszka Steckiego, otoczony przeważającymi siłami wroga, walczył bohatersko. Dowódca oddziału Stecki, spada z konia w chwili, gdy nadbiegły kozak wymierzając kindżałem chce Go przebić. Waleczny powstaniec mimo ciężkiej rany, wytrąca broń z ręki kozaka, a zebrawszy ostatki sił, razi go śmiertelnie wystrzałem. Rozwścieczona dzicz kozacka mszcząc się, zadaje Steckiemu rany bronią sieczną i palną, tak, że legł On ranny, mając m. in. odcięte palce obu rak, nos oraz liczne rany na całym ciele”. Po pierwszej wojnie światowej zamieszkał w Działdowie. Zmarł w 1930 roku. W numerach „Gazety Mazurskiej” z 1930 r. tak wspominano Steckiego:” Zgon weterana z 1863 roku. Kto z mieszkańców Działdowa nie widywał staruszka w granatowym mundurze wojskowym z trzema gwiazdkami na ramionach i czapce. Starzec nie miał jednej ręki oraz 2 palcy u drugiej ręki. Miły ten staruszek, poważany przez władze wojskowe i cywilne, na wszystkich uroczystościach zajmował honorowe miejsce. Był to Franciszek Stecki. Zmarł w dniu 19 sierpnia 1930. urodził się on w roku 1843 w Nicku, pow. mławskim jako syn bogatego ziemianina. Kiedy wybuchło powstanie młody Stecki, uczeń gimnazjum, przekradł się przez granicę do p. Mieczkowskiego, właściciela majątku Cibórz, około Lidzbarka, gdzie organizowano oddziały powstańców. Walczył on przez cały czas trwania powstania w okolicach Sierpca, otrzymał trzydzieści dwie rany. Po upadku powstania ukrywał się ś.p. Stecki pod Brodnicą, kiedy jednak władze pruskie go wydaliły, ojciec poświęcił cały majątek, aby obronić syna od zesłania na Sybir. Kiedy wybuchła rewolucja rosyjska w roku 1905, śp. Stecki brał w niej udział, a kiedy Polska zmartwychwstała, czcigodny starzec, któremu bolszewicy zadali kilka ran, osiadł w Działdowie, gdzie od trzech lat był czynnym członkiem Towarzystwa Powstańców i Wojaków. Pochowano tego bohatera na cmentarzu w Działdowie. Trumnę nieśli na barkach swych z domu żałoby Inwalidzi wojenni, członkowie Powstańców i Wojaków. W pogrzebie wzięli udział: pluton wojska pod bronią, oficerowie rezerwy, przedstawiciele władz, oddział Policji Państwowej, Straży Granicznej, „Sokół” i liczne rzesze mieszkańców miasta. Nad grobem przemówił p. Starosta Plackowski, podkreślając zasługi ś.p. Franciszka Steckiego, który świecić powinien przykładem miłości Ojczyzny i poczucia obowiązków względem kraju i współbraci”. („Gazeta Mazurska”, nr 35 i 36, 31.08., 7.09. 1930 r. s. 142).

Informacja o bohaterze pochodzi z książki Elka Cichosza „Spacer po działdowskich cmentarzach. Pamięć o nich pozostała… 100 postaci na 100-lecie polskiego Działdowa”, wydanej w roku 2020.

(Na zdjęciu głównym prezentowany jest mundur powstańca styczniowego i tablica poświęcona Franciszkowi Steckiemu / fot. Muzeum Pogranicza)