Działdowo.pl | Internetowy serwis informacyjny miasta Działdowa

Piątek, 16.11.2018r.

Imieniny: Gertrudy, Edmunda, Marii

Powrót powrót

W rocznicę wielkiej wojny

W rocznicę wielkiej wojny

Już tylko tygodnie dzielą nas od 100 rocznicy wybuchu I wojny światowej. To niepowtarzalna okazja na zaistnienie w ogólnopolskim kalendarzu wakacyjnych imprez. Wiedzą o tym dobrze włodarze gmin Kozłowo, Działdowo czy Płośnica, które na miarę swoich możliwości organizują okolicznościowe imprezy.

W sobotę, 26 lipca, o godz. 12.00 na cmentarzu wojennym w Płośnicy-Domajewie odbędą się uroczyste obchody 100 rocznicy wybuchu I wojny światowej. W programie przewidziano wystąpienia władz samorządowych i gości, apel pamięci, złożenie kwiatów a także specjalną projekcję multimedialną w Gminnym Ośrodku Kultury. To już kolejna impreza związana ze smutnymi wydarzeniami wojny 1914-1918.

Msza polowa w Uzdowie

Jako pierwsi pamięć poległych żołnierzy, w tym wielu Polaków, uczcili mieszkańcy Gminy Działdowo. 7 czerwca w Szkole Podstawowej w Uzdowie odbyła się msza polowa, a po niej piękna inscenizacja historyczna przygotowana przez młodzież szkolną. W Działdowie – mieście, którego historia mocno związana jest z wydarzeniami wielkiej wojny uroczystości rocznicowych nie będzie. Na nic zdały się prośby i apele.
Nie przemawiały nawet argumenty o licznych zachowanych pamiątkach wojennych, o powojennej architekturze starego miasta (pozostałości kompleksowej odbudowy prowincji pruskiej) czy o tworzonej nowej atrakcji turystycznej – Szlaku Frontu Wschodniego I Wojny Światowej.

Tajemniczy cmentarz

Cmentarz wojenny w Domajewie położony jest na północ od Płośnicy, na skraju lasu. Choć nie znajduje się bezpośrednio na wspomnianym szlaku turystycznym, to został pieczołowicie odrestaurowany. Obecnie jest jednym z ładniejszych w okolicy. Najłatwiej dojechać do niego od strony Płośnicy. Przy wyjeździe ze wsi znajduje się czytelny drogowskaz. Po przejechaniu mostku na Płośniczance i pokonaniu ok. 3,5 km dojeżdżamy do lasu, który w 1914 roku był miejscem nieuporządkowanej ucieczki niemieckich żołnierzy z 4 pułku grenadierów i 44 pułku piechoty. Kilka godzin wcześniej 2 Dywizja Adalberta von Falka rozpoczęła atak na pozycje rosyjskie. Poranna mgła, nierówny teren i słabe rozpoznanie rosyjskich pozycji sprawiło, że żołnierze niemieccy stali się łatwym celem dla rosyjskich karabinów i artylerii. Brak ostrożności sprawił, że w krótkim czasie poległo ich kilkudziesięciu. 32 z nich pochowano na cmentarzu wojennym w Domajewie.

Nekropolia jak nowa

Cmentarz, pomimo przeprowadzonego remontu zachował swój pierwotny układ. Dwie kwatery, położone bliżej drogi, składają się z czterech rzędów, po cztery groby każdy. Razem 32 pojedyncze mogiły kryjące pochówki żołnierzy z armii niemieckiej. Za nimi znajdują kwatery z grobami masowymi żołnierzy rosyjskich, gdzie w 30 grobach pochowano 370 poległych Rosjan. Jest to jeden z większych cmentarzy wojennych w powiecie, na którym spoczywa 402 wojskowych. W latach 2007-2009 staraniem Nadleśnictwa w Lidzbarku i samorządowców z Gminy Płośnica nekropolię uporządkowano. Tuż przed wejściem umieszczono głaz, na którym znajduje się tabliczka z napisem: „Tu spoczywają żołnierze polegli w I wojnie światowej”.

Spisy poległych

Na zachowanych oryginalnych krzyżach brakuje tylko tabliczek, na których pierwotnie umieszczone były nazwiska poległych. Jeszcze do niedawna dysponowaliśmy tylko spisem poległych opracowanym w okresie międzywojennym przez Maxa Dehnena i opublikowanym w „Die Kriegsgräber in Ostpreussen von 1914/15”. Na szczęście zachowała się archiwalna dokumentacje cmentarza. W pojedynczych mogiłach żołnierzy niemieckich spoczęli: kwatera IA, mogiła 1 (dalej IA/1): grenadier Böhm, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IA/2: grenadier Paweł Bresch, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IA/3: grenadier Jan Tuttahs, 6 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IA/4: podporucznik Bogusław Domarus, II batal. 4 pułk grenadierów, poległ 26
VII 1914; IB/5: kapitan Piotr Palszkowski, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IB/6: grenadier Ryszard Semmler, 6 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IB/7: rezerwista Paweł Neumann, 6 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IB/8: rezerwista Józef Bordihn, 6 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIA/9: rezerwista August Asenick, 6 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIA/10: rezerwista Gustaw Piechotka, 11 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 29 VII 1914; IIA/11: rezerwista Jan Weide, 6 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIA/12: sierżant nieznany, 4
komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIB/13: sierżant Emil Koschorrek (Koszorek), 8 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIB/14: kapral rezerwy Paweł Zieliński, 6 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIB/15: szeregowiec Henryk Adam, 3 komp. 44 pułk piechoty, poległ 28 VII 1914; IIB/16: grenadier Otto Reichmann, 11 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIIA/17: grenadier Gustaw Grubert, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIIA/18: grenadier Julian Cznya, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIIA/19: grenadier Karol Braun, 4 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIIA/20: starszy szeregowiec Steiger, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIIB/21: kapral Karol Norgel, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIIB/22: grenadier Jan Meyer, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIIB/23: starszy szeregowiec Jan Schwetlik (Świtlik), 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IIIB/24: grenadier Eugen Neumann, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IVA/25: grenadier nieznany, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IVA/26: grenadier nieznany, 7 komp. 4 pułk grenadierów (przypuszczalnie), poległ 26 VII 1914; IVA/27: grenadier nieznany, 7 komp. 4 pułk grenadierów (przypuszczalnie), poległ 26 VII 1914; IVA/28: starszy szeregowiec Duras, 7 komp. 44 pułk piechoty, poległ VII 1914; IVB/29: dobosz Wilhelm Grajewski, 6 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IVB/30: starszy szeregowiec Arthur Blank, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IVB/31: grenadier Herbert Henryk Kaper, 7 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914; IVB/32: grenadier Otto Erit, 8 komp. 4 pułk grenadierów, poległ 26 VII 1914.

Na zawsze anonimowi

Podobnie jak na innych cmentarzach, żołnierzy rosyjskich chowano w masowych, anonimowych mogiłach. Spośród 370 poległych znamy nazwisko jednego. Jest nim Zygmunt Zieliński – podoficer armii carskiej 95 pułku piechoty, który poległ 26.08.1914 r. Prawdopodobnie został pochowany na cmentarzu w Domajewie. Informacja o tym znajdowała się na styropianowym krzyżu, którego pochodzenia nie udało się ustalić. Pozostałe zbiorowe mogiły kryją szczątki żołnierzy rosyjskich: IC/33: 1 oficer i 14 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IC/34: 1 oficer i 14 żołnierzy z 95 pułku piechoty; ID/35: 1 oficer i 14 żołnierzy z 95 pułku piechoty; ID/36: 1 oficer i 14 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IIC/37: 15 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IIC/38: 1 sierżant i 14 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IID/39: 15 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IID/40: 15 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IIIC/41: 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IIIC/42: 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IIID/43: 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IIID/44: 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IVC45: 11 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IVC/46: 9 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IVD/47, 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; IVD/48, 11 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VC/49, 9 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VC/50, 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VD/51, 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VD/52, 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VIC/53, 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VIC/54, 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VID/55, 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VID/56, 10 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VIIC/57, 15 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VIIC/58, 15 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VIID/59, 15 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VIID/60, 15 żołnierzy z 95 pułku piechoty; VIIIC/61, 1 oficer i 14 żołnierzy z 93 pułku piechoty; VIIID/60, 15 żołnierzy z 95 pułku piechoty.

Grzegorz Mrowiński

For. Cmentarz wojenny w Domajewie przed remontem (2006 r.)

Dodał: Karol Wrombel Zdjęcia: Grzegorz Mrowiński

Kontynuując przeglądanie strony, wyrażasz zgodę na używanie przez nas plików cookies. więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close